Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Water / Beheer waterlopen / Lokale projecten / Hermeandering Kleine Nete in Olens Broek en Langendonk

Hermeandering Kleine Nete in Olens Broek en Langendonk

In 2023 start de hermeandering van de Kleine Nete in het natuurgebied Olens Broek-Langendonk in de regio Herentals/Olen. Dit project moet van de Kleine Nete opnieuw een natuurlijk kronkelende waterloop maken om zo de verdroging van het natuurgebied tegen te gaan. De hermeandering is een onderdeel van het integraal rivierherstelprogramma van de Kleine Nete en kadert in de Blue Deal, het programma van de Vlaamse Regering in de strijd tegen droogte en waterschaarste. De werkzaamheden zullen starten in het voorjaar van 2023 en duren vermoedelijk 7 maanden.

Herstel historische meanders noodzakelijk

Door in het verleden de Kleine Nete recht te trekken, de historische meanders te dempen en zo het valleigebied in te nemen kreeg het water in de waterloop minder ruimte. Enerzijds vloeit water hierdoor sneller af, ontstaan er hogere piekdebieten en vergroot het risico op overstromingen in stroomafwaarts gelegen gebied. Anderzijds verloor het van nature overstroombare valleigebied haar waterbergend vermogen wat leidt tot verdroging. Een rechtgetrokken waterloop is bovendien ecologisch niet interessant en betekent een verlies van fauna en flora in het watersysteem. De klimaatverandering versterkt deze effecten. 

Op sommige locaties in het gebied liggen de afgesneden meanders nog als vijvers in het landschap. Door deze meanders opnieuw aan te sluiten op de Kleine Nete kan de historische vorm van de rivier gedeeltelijk herstellen. Dit zal zorgen voor meer variatie in stroomsnelheid, meer kansen voor fauna en flora en betere waterberging. 

Doel 1: Meer ruimte voor water

Door in de huidige rechte loop van de Kleine Nete ter hoogte van de meanders drempels te voorzien, zal een basisafvoer van water richting de meanders stromen. Bij hevige regen ontstaan piekafvoeren. In deze situatie overstromen de drempels en vindt het water zowel zijn weg langs de meanders als de huidige rechte loop. De meanders worden voorzien van een winterbed. Hierdoor is er bij hoge waterafvoer voldoende ruimte wat problemen stroomopwaarts vermijdt. 

Plattegrond hermeandering Kleine Nete in Olens Broek

Plattegrond hermeandering Kleine Nete in het Olens Broek en Langendonk.

Doel 2: Nieuwe kansen voor fauna en flora

De meanders zullen smaller zijn dan de huidige waterloop. Zo ontwikkelt zich een permanente opstuwing waarbij vissen nog steeds kunnen migreren. De opstuwing in de meanders zorgt voor een vernatting van het natuurgebied Olens Broek en voor betere natuurontwikkeling in dit gebied. Verder zorgen stroomdeflectoren en ijsvogelwanden voor een meer natuurlijke inrichting. Het natuurgebied maakt dan ook deel uit van het habitatrichtlijngebied “Vallei van de Kleine Nete met aangrenzende brongebieden, moerassen en heiden”.   

Gevolgen voor waterbeleving

De ingrepen aan de Kleine Nete hebben ook gevolgen voor het wandelnetwerk in het gebied. Door de hermeandering ontstaan eilanden die niet toegankelijk zijn voor recreanten. Een nieuwe voetgangersbrug moet ervoor zorgen dat het wandeltraject een aaneengesloten geheel blijft. Ook de kajakvaart kan blijven doorgaan. Kajakkers nemen in de toekomst de meanderende route in de plaats van de huidige rechte waterloop. 

Simulatie voetgangersbrug over de Kleine Nete ter hoogte van de hermeandering in het Olens Broek-Langendonk

Simulatie van de voetgangersbrug over de Kleine Nete.

Rivierherstelprogramma van de Kleine Nete

De hermeandering van de Kleine Nete in het gebied Olens Broek-Langendonk is een deelproject van het integraal rivierherstelprogramma van de Kleine Nete. Dit omvat een tiental projecten vanaf de N19 te Kasterlee tot de monding van de Aa in Grobbendonk. De doelstellingen van dit rivierherstel zijn drieledig: creëren van extra bergingscapaciteit, compenseren van verloren gegane ecologische waarden en realiseren van structuurherstel van de waterloop. 

Nog vragen? 

Contacteer dan Stoffel Moeskops (s.moeskops@vmm.be), projectingenieur bij de VMM.

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en klimaat(adaptatie) zijn onze kerntaken.