Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Lucht / Evolutie luchtkwaliteit / Hoe wordt de uitstoot berekend?

Hoe wordt de uitstoot berekend?

Hieronder wordt de methodologie beschreven voor het berekenen van de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen.

Sector huishoudens - gebouwenverwarming

Emission Inventory Support System Air-Buildings (EISSA-B)

De EISSA-B tool berekent de emissies door gebouwenverwarming in de residentiële-, tertiaire- en land- en tuinbouwsector voor Vlaanderen en spreidt deze emissies geografisch tot emissies per gemeente en per km2. Belangrijke bronnen van inputdata zijn:

  • Energiebalans Vlaanderen (VEKA): energieverbruiken gebouwenverwarming
  • EMEP/EEA Guidebook 2019: Emissiefactoren

Sector landbouw

EmissieModel Ammoniak Vlaanderen (EMAV2.1)

Het berekenen van de ammoniakemissie door de veeteelt in Vlaanderen gebeurt aan de hand van het ‘EmissieModel Ammoniak Vlaanderen’ (EMAV2.1). De oorspronkelijke methodologie werd in 2009 door het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) ontwikkeld (versie1.0), grondig geactualiseerd in 2016 (versie 2.0) en verder geactualiseerd in 2019 (versie 2.1). EMAV2.1 omvat de verschillende emissiestadia voor de veeteelt:

  • de stal,
  • de mestopslag,
  • mestuitspreiding,
  • weiden en grazen.

Het model berekent eveneens de ammoniakemissie ten gevolge van het kunstmestgebruik en de mestverwerking in Vlaanderen. Dit houdt in dat de meststroom of (N-stroom) gevolgd wordt van productieoverslag tot plaats van afzet (land, verwerking, export). Dit kan op basis van het in rekening brengen van de mesttransporten. Inputdata zijn afkomstig van de VLM (Mestbank).

Sector transport

COmputer Program to calculate Emissions from Road Traffic (COPERT 4v11.4)

Om een schatting te kunnen maken van de emissies door het wegverkeer wordt gebruik gemaakt van COPERT 4v11.4. De methodolgie gebruikt in het model wordt beschreven in het EMEP/EEA Air Pollutant Emission Inventory Guidebook. De emissiefactoren zijn een weergave van de uitstoot door voertuigen in reële rijomstandigheden. De belangrijkste basisparameters voor de berekening zijn de voertuigenvloot uit de databank van Directie Inschrijving Voertuigen (DIV) en de mobiliteitsdata van het Vlaams Verkeerscentrum.

EMissieModel Luchtvaart (EMMOL)

De emissies door het vliegtuigverkeer in Vlaanderen worden berekend met het EMMOL model. De emissies worden berekend zowel voor de landings- en opstijgcyclus (LTO), als voor cruise (boven de 915 m). Gebruikte inputdata zijn

  • Data van EUROCONTROL;
  • Statistieken met vliegtuigbewegingen aangeleverd door de luchthavens in Vlaanderen;
  • Brandstofdata van Energiebalans Vlaanderen.

De emissies door het cruisegedeelte van een vlucht zijn hoger dan die van LTO. Voor het berekenen van de emissies door cruise wordt het volledige traject van de vlucht in rekening gebracht.

EMissieMO voor Scheepvaart en Spoor (EMMOSS)

Het EMMOSS model wordt gebruikt voor de berekening van de emissies door

  • Baanlocomotieven en motorwagens in het spoorverkeer
  • De binnenvaart
  • De zeescheepvaart

De emissies door baanlocomotieven en motorwagens in het spoorverkeer worden berekend met het EMMOSS model op basis van bruto tonkilometer, specifiek eindenergieverbruik en emissiefactoren.

De emissies door de binnenvaart worden berekend met het EMMOSS model. Het model rekent op basis van het aantal afgelegde tonkilometer door binnenvaartschepen per vaarweg. Deze informatie is afkomstig van de waterwegbeheerders De Scheepvaart en Waterwegen en Zeekanaal. Andere parameters in het model zijn: het percentage vaartuigkilometer leegvaart per waterweg, zwavelpercentage in de brandstof, leeftijdsverdeling van de scheepstypes, snelheid van de schepen, afstand (traject) van de vaarweg.

De emissies door de zeescheepvaart worden berekend met het EMMOSS model. Er worden emissies berekend in Vlaamse havens, op de Schelde in de haven van Antwerpen en op zee binnen de 12-mijlszone. Onder zeescheepvaart zit vervat : koopvaardij, militaire schepen, zeevisserij, sleepboten, baggeractiviteiten en zandwinning op zee en in de haven. Emissiefactoren worden gecombineerd met data van Vlaamse Havencommissie, Departement Landbouw en Visserij, gebaggerde hoeveelheden zand, data van baggerbedrijven en sleepdiensten.

OFF-Road Emissie Model (OFFREM)

Om een schatting te kunnen maken van de emissies door niet voor de weg bestemde mobiele machines wordt gebruik gemaakt van het model OFFREM. Dit is een module die op basis van statistische data en emissiefactoren uit het EMEP/EEA Guidebook emissies berekend voor de sectoren bosbouw, huishoudens, groenvoorziening, bouw, industrie, landbouw, defensie, havens, luchthavens en multimodale overslagterminals.

Fijn Stof

Om de emissies van fijn stof te bepalen wordt er een onderscheid gemaakt tussen

  • Emissies door verbranding van brandstoffen;
  • Emissies door productieprocessen.

De verbrandingsemissies, zowel in de industrie, in gebouwen als in de landbouw, worden bepaald aan de hand van energieverbruiken (Energiebalans Vlaanderen, Vito) en emissiefactoren uit de literatuur.

De industriële procesemissies worden - indien beschikbaar - bekomen uit de IMJV’s (Integraal Milieujaarverslag).  Wanneer deze niet beschikbaar zijn of een te klein aandeel in de totale sectoremissie omvatten, worden de emissies berekend op basis van activiteitsparameters in combinatie met emissiefactoren. Daarbij wordt, in de mate van het mogelijke, rekening gehouden met emissie-reducerende technieken. Bronnen van inputdata zijn federaties, instanties en bedrijven.

Sommige emissies worden berekend met behulp van speciaal ontwikkelde rekenmodellen. Dit is onder andere zo voor wegverkeer, spoorverkeer, scheepvaart, luchtvaart en mobiele machines.

De emissies van EC worden bepaald als fractie van PM2.5.

Zware Metalen

Om de emissies van de zware metalen te bepalen wordt er een onderscheid gemaakt tussen

  • Emissies door verbranding van brandstoffen;
  • Emissies door de productieprocessen.

De verbrandingsemissies, zowel in de industrie, in gebouwen als in de landbouw, worden bepaald aan de hand van energieverbruiken (Energiebalans Vlaanderen, Vito) en emissiefactoren uit de literatuur.

De industriële procesemissies worden - indien beschikbaar - bekomen uit de IMJV (Integraal Milieujaarverslag). Wanneer deze niet beschikbaar zijn of een te klein aandeel in de totale sectoremissies omvatten, worden de emissies berekend op basis van activiteitsparameters in combinatie met emissiefactoren. Ook wordt rekening gehouden met emissiereducerende technieken. Het nodige cijfermateriaal wordt bekomen bij federaties, instanties en bedrijven.

Sommige emissies worden  berekend met behulp van speciaal ontwikkelde rekenmodellen. Dit is onder andere zo voor wegverkeer, spoorverkeer, scheepvaart, luchtvaart en mobiele machines.

NMVOS

Het opstellen van de emissie-inventaris NMVOS valt op basis van de oorsprong uiteen in twee grote groepen:

  • Verbrandingsemissie
  • procesemissie.

Het inschatten van de verbrandingsemissie gebeurt door de energieverbruiken te vermenigvuldigen met een emissiefactor. De energieverbruiken worden door de Vito opgemaakt en beschreven in de Energiebalans Vlaanderen. Emissiefactoren worden overgenomen uit de literatuur. De industriële procesemissies van de NMVOS-inventaris worden bekomen uit de Integrale Milieujaarverslagen of IMJV. Wanneer de emissies niet beschikbaar zijn of een te klein aandeel in de totale sectoremissies omvatten, worden de emissies geschat op basis van activiteitsparameters in combinatie met emissiefactoren. Er wordt rekening gehouden met inspanningen geleverd door de bedrijven om de emissies te beperken. Het nodige cijfermateriaal wordt bekomen bij federaties, instanties en bedrijven. Deze methodologie wordt ook toegepast voor de niet-industriële sectoren van de NMVOS-inventaris. De emissies van een aantal sectoren worden bepaald met behulp van modellen.

Koolstofmonoxide

Naargelang de emitterende sector wordt de CO-emissie als volgt berekend:

  • Industrie: het Integraal Milieujaarverslag (IMJV) inventariseert het merendeel van de industriële CO-emissies.
  • Gebouwenverwarming: de berekening van de emissies van de huishoudens, handel en diensten en landbouw gebeurt via modelberekeningen.
  • Transport: de CO-emissies door verkeer worden via verschillende modellen op basis van activiteitsdata en emissiefactoren berekend.

POP, PAK, dioxines en PCB

De berekeningen steunen voornamelijk op de brandstofverbruiken uit de Energiebalans Vlaanderen in combinatie met emissiefactoren, op rekenmodellen en op informatie uit de integrale milieujaarverslagen.  Bijkomende activiteitsdata worden indien nodig opgevraagd bij federaties, bedrijven of andere instanties.

Verzuring en vermesting

  • Verzurende emissie: Voor het bepalen van de potentieel verzurende emissie, worden de emissies van SO2, NOx en NH3 bij elkaar opgeteld. Eén mol H+-ionen is gelijk aan één zuurequivalent. Eén mol SO2 kan na vorming van H2SO4 twee mol H+-ionen vrijgeven, wat overeenkomt met een verzurend effect van twee equivalenten. Zo kan ook één mol NO2, na vorming van HNO3, één mol H+-ionen vrijstellen en kan één mol NH3, dat door bacteriële werking in de bodem kan omgezet worden naar HNO3, ook één mol H+-ionen vrijstellen, wat telkens één zuurequivalent oplevert. De som van de zuurequivalenten die worden gevormd door de reacties van SO2, NOx en NH3 vormen de totale potentiële verzurende emissie.
  • Vermestende emissie: Voor het bepalen van de vermestende emissie, worden de emissies van NOx(NO2)-N en NH3-N bij elkaar opgeteld. De som geeft het totaal van de vermestende emissie, hier uitgedrukt in ton N.

Ozonafbrekende stoffen

Om de ozonafbrekende stoffen onderling met elkaar te kunnen vergelijken en hun aandeel te kunnen bepalen in de verdunning van de ozonlaag, wordt aan elk van deze stoffen een zogeheten ODP-waarde (Ozone Depletion Potential of ozonafbrekend vermogen) toegekend. Het gas CFK11 (trichloorfluormethaan) is de referentie en krijgt als ODP-waarde 1. De ODP-waarde drukt dus de emissie uit van een bepaalde ozonafbrekende stof als een CFK11-equivalente emissie.

De VMM houdt een vinger aan de pols van de luchtkwaliteit in Vlaanderen en stippelt het luchtbeleid uit om luchtverontreiniging aan te pakken.

» Over VMM

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.