Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Water / Grondwater / Zware metalen in grondwater

Zware metalen in grondwater (2006-2018)

  • Anno 2018 is de aanwezigheid van arseen en nikkel in het grondwater het vaakst problematisch: 3,4 % van de meetplaatsen scoort matig of ontoereikend voor arseen, voor nikkel is dat 6,7 %.
  • Historische vervuiling in de Kempen is een belangrijke oorzaak van te hoge concentraties van zware metalen in het grondwater. Daarnaast komen in bepaalde gebieden ook van nature hoge achtergrondniveaus voor.
  • De toestand verbetert langzaam.
Laatst bijgewerkt: juni 2020
Actualisatie: Driejaarlijks

doelstellingDoelstellingen

De analyseresultaten worden getoetst aan de grondwaterkwaliteitsnormen en de achtergrondniveaus.

  • De grondwaterkwaliteitsnormen zijn vastgesteld voor gans Vlaanderen en opgenomen in Vlarem.
  • Een achtergrondniveau is de concentratie van een stof in een grondwaterlichaam die overeenkomt met onbestaande of zeer geringe, antropogene veranderingen van de ongerepte toestand.  

toestandToestand

In 2018 is de aanwezigheid van concentraties van arseen en nikkel in het grondwater het vaakst problematisch:

  • Arseen: 3,4 % van de meetplaatsen scoort matig of ontoereikend met de hoogste concentraties in de Kempen en de kuststreek (hier zijn er overwegend hoge natuurlijke achtergrondniveaus),
  • Nikkel: 6,7 % van de meetlocaties scoort matig of ontoereikend, het merendeel van de locaties bevindt zich in de regio van de Kempen en West-Vlaamse Zuidelijke Heuvelrug. Mogelijke oorzaak zijn de (historische) metallurgische activiteiten, mijnbouw en de oplossing van nikkelhoudende mineralen zoals pyriet. Op deze plaatsen is het grondwater redelijke zuur, waarbij nikkel mobieler is.

Andere metalen zoals lood, kwik, zink, cadmium, koper en chroom vormen veel minder of geen probleem in grondwater.

De Europese kaderrichtlijn Water vraagt onder meer een bepaling van de kwalitatieve toestand van het grondwater. Daarbij hoort ook een uitgebreide analyse van de zware metalen. 

  • Twee (van de 42) grondwaterlichamen blijken zich in een ontoereikende toestand te bevinden voor nikkel. Beide zijn freatische waterlichamen gelegen in het Maassysteem.
  • Een grondwaterlichaam, een gespannen lichaam in het Sokkelsysteem (diepe watervoerende lagen van vooral Oost en West-Vlaanderen), scoort ontoereikend voor arseen.
  • Voor de andere geëvalueerde zware metalen bevindt zich geen grondwaterlichaam in de ontoereikende toestand, al kunnen er soms wel lokale problemen zijn.

evolutieEvolutie

Zowel voor arseen, cadmium, nikkel als zink verbetert de toestand langzaam:

  • Het percentage meetplaatsen dat goed of zeer goed scoort, neemt licht toe.
  • Voor cadmium, nikkel en zink zijn er beduidend meer significante dalingen van de concentraties dan stijgingen.
  • Voor arseen zijn beide percentages ongeveer gelijk.

Het grootste deel van de gekende grondwaterverontreiniging met zware metalen is ontstaan op bedrijfsterreinen van de non-ferro industrie door indirecte lozing en uitloging. Door opwaaiend stof en atmosferische depositie is een grote hoeveelheid metalen vanuit de bedrijfsterreinen in de omgeving terechtgekomen. Door uitloging komt deze verontreiniging terecht in het grondwater. De restproducten van de non-ferroactiviteiten (metaalslakken) werden in de loop van de geschiedenis als verharding gebruikt voor de aanleg van wegen en de ophoging van terreinen. De veroorzakende praktijken zijn grotendeels stopgezet, wat de verbetering van de toestand in de hand zou moeten werken, maar uitlogings- en transportprocessen van zware metalen in het grondwater zijn traag.

aanpakHoe pakken we dit aan?

De puntbronnen van verontreiniging met zware metalen worden lokaal aangepakt. Ter hoogte van de betrokken fabriekssites (Pelt en Balen) is de bodemsanering opgestart. Voor zinkassen op het openbaar domein (wegen) werd een beleid voor milieuverantwoord hergebruik bij wegenwerken uitgewerkt. Het programma voor verwijdering van zinkassen op terreinen van particulieren en scholen werd uitgevoerd. Maatregelen voor de verdere verbetering van de grondwaterkwaliteit (en de oppervlaktewaterkwaliteit) in de wijdere omgeving zijn in evaluatie.

 

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.