Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Water / Grondwater / Grondwaterwinning

Grondwaterwinning (2000-2019)

  • Grondwater is kwalitatief hoogwaardig water met een veel stabielere samenstelling dan oppervlaktewater. Dit maakt grondwater aantrekkelijk voor o.a. de drinkwatervoorziening, de industrie en de landbouw (drinkwater vee en irrigatie).
  • Om grondwater op te pompen is een vergunning nodig. Meestal wordt echter slechts een deel van het vergund debiet ook effectief opgepompt. Bedrijven (bv. drinkwaterproducenten) nemen immers vaak een marge om de bedrijfszekerheid veilig te stellen. Naast de gekende zijn er vermoedelijk nog veel niet gekende winningen. Het gaat dan over kleine winningen (< 500 m³/j en niet-ingedeelde), maar ook over illegale vergunningsplichtige winningen. 
  • Eind 2019 bedroeg het totale vergunde debiet voor de winning van grondwater 382 miljoen m³ per jaar, waarvan 65% voor de productie van drinkwater.
  • In de periode 2000-2019 is het totale vergunde debiet voor de winning van grondwater met 25 % gedaald.
Laatst bijgewerkt: juni 2021
Actualisatie: Jaarlijks

toestandToestand

Eind 2019 bedroeg het totale vergunde debiet voor de winning van grondwater 382 miljoen m³ per jaar, waarvan:

  • 65% voor de productie van drinkwater;
  • 18% voor de landbouw;
  • 14% voor de industrie.

Vlaanderen kent 6 grondwatersystemen, van ondiep naar diep:

  • In het westen: het Kust- en Poldersysteem, het Centraal Vlaams Systeem en het Sokkelsysteem.
  • In het oosten van ondiep naar diep: het Centraal Kempisch Systeem, het Maassysteem en het Brulandkrijtsysteem. 

Eind 2019 bedroeg het vergunde debiet voor de drinkwaterproductie 248 miljoen m³, waarvan:

  • 38% in het Centraal Kempisch Systeem;
  • 29% in het Brulandkrijtsysteem;
  • 20% in het Maassysteem;
  • 6,4% in het Centraal Vlaams Systeem;
  • 4,5% in het Sokkelsysteem;
  • 2,0% in het Kust- en Poldersysteem.

Het aandeel van het Sokkelsysteem is schijnbaar onbelangrijk, maar in Oost- en West-Vlaanderen staat het Sokkelsysteem wel in voor een belangrijk deel van het totaal vergund debiet voor grondwaterwinning ten behoeve van drinkwaterproductie.

Het aandeel van de landbouw in de vergunde debieten van 2019 varieert van 5 % in het Sokkelsysteem tot 46 % in het Centraal Vlaams Systeem. Het aandeel van de industrie in het vergunde debiet per grondwatersysteem varieert tussen 7 % in het Maassysteem en 26 % in het Centraal Vlaams Systeem. 

evolutieEvolutie

In de periode 2000-2019 is het totale vergunde debiet voor de winning van grondwater met 128 miljoen m³ of 25 % gedaald. In absolute termen was de daling het grootst bij de industrie (69 miljoen m³) en bij de drinkwaterproductie (59 miljoen m³). 

  • Op 20 augustus 2005 verviel een groot aantal oude vergunningen (vergund vóór 1985 zonder einddatum door het toenmalige Mijnwezen) van rechtswege. Een beduidend aantal van deze oude winningen was nog steeds vergund, maar niet meer in gebruik of is hervergund voor een lager volume, aangepast aan de reële behoefte.
  • Daarnaast is er het gevoerde (herstel)beleid waarbij strikter toegezien wordt op het efficiënte gebruik van grondwater, zowel wat betreft de vereiste kwaliteit als de hoeveelheid. Daarbij wordt ook het gebruik van alternatieve bronnen en hergebruik gestimuleerd. Een voorbeeld van dit beleid is het grijswaterproject in West-Vlaanderen waar het gebruik van grondwater uit de bedreigde grondwaterlichamen binnen het Sokkelsysteem vervangen wordt door behandeld oppervlaktewater. 

Bij de landbouw was er een toename met 13 miljoen m³. 

De vergunde debieten zijn in alle grondwatersystemen gedaald. In relatieve termen is de daling het grootst in het Sokkelsysteem (-61 % t.o.v. 2000). In het Sokkelsysteem daalden de vergunde debieten voor de industrie zelfs met een factor 10. Om op lange termijn een stabilisatie en stijging van de grondwaterpeilen en aldus een herstel van de diepe watervoerende lagen in het Sokkelsysteem te bekomen, is een daling van 75 % t.o.v. 2000 vooropgesteld. 

aanpakHoe pakken we dit aan?

De effecten van een grondwaterwinning hangen af van de lokale (hydro)geologische omstandigheden en van de aard van de grondwaterwinning zelf. Hiermee wordt rekening gehouden bij de verlening van vergunningen. Bovendien werden specifieke gebieds- en grondwaterlaagfactoren voor de grondwaterheffing ingevoerd.

De stroomgebiedbeheerplannen bepalen wat Vlaanderen zal doen om de toestand van het oppervlaktewater en het grondwater te verbeteren. Alle maatregelen en acties die genomen worden om de toestand van de watersystemen te verbeteren of de overstromingsrisico's beter te beheren, zijn samengebracht in het maatregelenprogramma. Voor het herstel van de grondwatervoorraden zijn vooral volgende maatregelengroepen belangrijk:

  • Groep 3 - Duurzaam watergebruik
  • Groep 5A - Kwantiteit grondwater

Voor de grondwaterlichamen die zich in een kwantitatief ontoereikende toestand bevinden, zijn herstelprogramma’s opgemaakt. In de actiegebieden grondwater zijn specifieke doelstellingen en afbouwmaatregelen vastgesteld om zo te komen tot een herstel van de goede toestand van het betreffende grondwaterlichaam. Daarnaast zijn ook waakgebieden grondwater aangeduid, waar de evolutie van de toestand nauw in het oog gehouden wordt. Indien nodig kunnen er ook specifieke maatregelen genomen worden om een achteruitgang te vermijden, bv. enkel gebruik van grondwater voor hoogwaardige toepassingen.

InfoMeer informatie

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.