Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Nitraat in oppervlaktewater in landbouwgebied

Nitraat in oppervlaktewater in landbouwgebied (2002-2020)

  • Een te hoge nutriëntenconcentratie in het oppervlaktewater bedreigt de drinkwaterproductie en heeft een negatieve impact op de ecologische toestand van het oppervlaktewater.
  • In het winterjaar 2019-2020 bedraagt het percentage meetplaatsen met overschrijding van de drempelwaarde 32 %.
  • Na een duidelijk verbetering sinds 2005, is de toestand sinds 2015 er op achteruitgegaan. 
  • De vooropgestelde doelen in de afgelopen mestactieplannen werden niet gehaald.
Laatst bijgewerkt: december 2020
Actualisatie: Jaarlijks

doelstellingDoelstellingen

De doelstellingen voor de nitraatconcentraties zijn opgenomen in de opeenvolgde mestactieplannen (MAP):

  • MAP4 (2011-2014): op maximaal 16 % van meetplaatsen een overschrijding van de drempelwaarde van 50 mg nitraat/liter 
  • MAP5 (2015-2018): op maximaal 5 % van meetplaatsen een overschrijding van de drempelwaarde van 50 mg nitraat/liter 

Vanaf MAP6 (2019-2022) wordt gekeken naar de gemiddelde nitraatconcentratie in de 195 afstroomzones:

  • Lange termijn doelstelling per afstroomzone is een streefwaarde van 18 mg nitraat per liter.
  • En een daling van 4 mg nitraat/liter tegen 2022 in afstroomgebieden met een gemiddelde hoger dan 18 mg nitraat/liter ten opzichte van 2015-2018. 

toestandToestand

In het winterjaar 2019-2020:

  • is het overschrijdingspercentage 32 % en werden de doelstellingen dus niet gehaald.
  • is in 95 van 195 afstroomzones, goed voor 45 % van het landbouwareaal, de gemiddelde nitraatconcentratie gelijk aan of lager dan de streefwaarde van 18 mg nitraat/l.
  • bevinden de meeste afstroomzones met hoge nitraatconcentraties zich in het zuiden van West-Vlaanderen en in de Noorderkempen. Er is een verband met de hoge stikstofproductie uit dierlijke mest en met grondloze tuinbouw.

De lange droogteperiodes in de jaren 2017, 2018 en 2019 zijn in de aansluitende winterperiodes gevolgd door meer overschrijdingen van de drempelwaarde. Lange droogteperiodes in het groeiseizoen leiden tot minder opname van stikstof (en fosfor) door de landbouwgewassen en bijgevolg tot een hogere bodemvoorraad nitraat (en fosfaat), In de winterperiode spoelt de nitraatvoorraad uit, als er met de teeltkeuze en bemesting geen rekening wordt gehouden met de geringe opname in de zomerperiode.

evolutieEvolutie

De evolutie van het percentage overschrijdingen van de drempelwaarde en de gemiddelde nitraatconcentratie in landbouwgebied:

  • tussen 2005-2006 en 2013-2014: duidelijk verbetering;
  • tussen 2014-2015 en 2016-2017: stabilisatie;
  • sinds 2016-2017: achteruitgang;
  • op de meeste meetplaatsen geen statistisch significante trend:
    • 2010-2020: 15 % van de meetplaatsen significante daling, 7 % significante stijging;
    • 2015-2020: 6 % van de meetplaatsen significante daling, 6 % significante stijging.

aanpakHoe pakken we dit aan?

Het 6de mestactieplan voor de periode 2019-2022 (MAP 6) moet ervoor zorgen dat minder nitraten en fosfaten uit meststoffen in het water terechtkomen. Belangrijke elementen zijn o.a.:

  • bemesten met de meest geschikte mestsoort en bemestingstechniek, volgens de juiste dosis en op het juiste tijdstip,
  • de bodemkwaliteit verbeteren;
  • de directe verliezen van nutriënten tegengaan;
  • de gebiedsgerichte aanpak.

De stroomgebiedbeheerplannen bepalen wat Vlaanderen zal doen om de toestand van het oppervlaktewater en het grondwater te verbeteren. Alle maatregelen en acties om de toestand van de watersystemen te verbeteren of de overstromingsrisico's beter te beheren, zijn samengebracht in het maatregelenprogramma. Voor deze indicator is vooral Groep 7B - Verontreiniging oppervlaktewater van belang.

InfoMeer informatie

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.