Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Nitraat in oppervlaktewater in landbouwgebied

Nitraat in oppervlaktewater in landbouwgebied (2002-2021)

  • In het winterjaar 2020-2021 overschreed 31 % van de  meetplaatsen de drempelwaarde .
  • Sinds 2017-2018 is de toestand opvallend slechter dan de voorgaande winterjaren. 
  • Een te hoge nutriëntenconcentratie in het oppervlaktewater bedreigt de drinkwaterproductie en heeft een negatieve impact op de ecologische toestand van het oppervlaktewater.
Laatst bijgewerkt: december 2021
Actualisatie: Jaarlijks

doelstellingDoelstellingen

De doelstellingen voor de nitraatconcentraties zijn opgenomen in de opeenvolgde mestactieplannen (MAP):

  • MAP 4 (2011-2014): op maximaal 16 % van de meetplaatsen een overschrijding van de drempelwaarde van 50 mg nitraat/liter 
  • MAP 5 (2015-2018): op maximaal 5 % van de meetplaatsen een overschrijding van de drempelwaarde van 50 mg nitraat/liter 

Vanaf MAP 6 (2019-2022) wordt gekeken naar de gemiddelde nitraatconcentratie per afstroomzone:

  • Lange termijn doelstelling per afstroomzone is een streefwaarde van 18 mg nitraat per liter.
  • Daarnaast wordt een verbetering met 4 mg nitraat/l vooropgesteld voor de afstroomzones die in de periode 2015-2018 een gemiddelde nitraatconcentratie van meer dan 18 mg nitraat/l hadden.

toestandToestand

In het winterjaar 2020-2021:

  • is het overschrijdingspercentage van de drempelwaarde 31 %, ruim boven de doelstellingen van MAP 4 en MAP 5 dus.
  • wordt de streefwaarde voor de gemiddelde nitraatconcentratie (18 mg nitraat per liter) behaald in 92 van de 176 beoordeelde afstroomzones, wat overeenkomt met 46 % van het landbouwareaal.
  • bevinden de meeste afstroomzones met hoge nitraatconcentraties zich in het zuiden van West-Vlaanderen en in het noorden van de provincies Antwerpen en Limburg.

De lange droogteperiodes tijdens het groeiseizoen in de jaren 2017-2020 leidden tot minder opname van stikstof (en fosfor) door de gewassen en bijgevolg een hogere bodemvoorraad nitraat (en fosfaat). Als hier onvoldoende op ingespeeld wordt bij de bemesting en de teeltkeuze, leidt dat tot meer uitspoeling van nitraat tijdens de winterperiode en meer overschrijdingen van de drempelwaarde.

evolutieEvolutie

De laatste 2 winterjaren is het percentage meetpunten met overschrijdingen van de drempelwaarde van 50 mg nitraat/l gedaald na de piek in 2018-2019. Ondanks deze afnames zit het aantal overschrijdingen met 31 % nog ruim boven het niveau van de periode 2013-2014 tot 2016-2017, gekenmerkt door een status-quo rond 20 %.

Het merendeel van de meetplaatsen vertoont geen statistisch significante trend. Voor de periode 2011-2021 is het percentage meetplaatsen met een significante daling (13 %) groter dan het percentage meetplaatsen met een significante stijging (9 %). Dat is een kleinere daling en een grotere stijging dan de voorbije jaren, wat aansluit bij de vaststelling dat de gemeten concentraties al meerdere jaren hoger zijn. In tegenstelling tot de periode 2011-2021 ligt het aantal significante stijgingen (7 %) in de periode 2016-2021 hoger dan het aantal significante dalingen (5 %). Ook deze vaststelling wijst er op dat de toestand de laatste jaren (m.n. sinds 2017-2018) slechter is dan voordien.

aanpakHoe pakken we dit aan?

Het 6de mestactieplan voor de periode 2019-2022 (MAP 6) moet ervoor zorgen dat minder nitraten en fosfaten uit meststoffen in het water terechtkomen. Belangrijke elementen zijn o.a.:

  • bemesten met de meest geschikte mestsoort en bemestingstechniek, volgens de juiste dosis en op het juiste tijdstip,
  • de bodemkwaliteit verbeteren;
  • de directe verliezen van nutriënten tegengaan;
  • de gebiedsgerichte aanpak.

De stroomgebiedbeheerplannen bepalen wat Vlaanderen zal doen om de toestand van het oppervlaktewater en het grondwater te verbeteren. Alle maatregelen en acties om de toestand van de watersystemen te verbeteren of de overstromingsrisico's beter te beheren, zijn samengebracht in het maatregelenprogramma. Voor deze indicator is vooral Groep 7B - Verontreiniging oppervlaktewater van belang.

InfoMeer informatie

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en klimaat(adaptatie) zijn onze kerntaken.