Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Klimaat / Totale broeikasgasuitstoot per gas (ETS en niet-ETS)

Totale broeikasgasuitstoot per gas (ETS en niet-ETS) (1990-2019)

  • Daling broeikasgasuitstoot met bijna 2 % in 2019 (t.o.v. 2018).
  • De totale broeikasgasuitstoot is in de periode 1990-2019 met 11,5 % gedaald.
  • De Europese emissiehandel reguleert ruim 40 % van de Vlaamse broeikasgasuitstoot.
  • De emissies die niet onder het emissiehandelssysteem vallen, zijn in de periode 2013-2019 slechts beperkt afgenomen.
  • De broeikasgassen zijn CO2, CH4 (methaan), N2O (lachgas) en de fluorhoudende broeikasgassen (F-gassen: HFK's, PFK's, SF6 en NF3)
Laatst bijgewerkt: september 2021
Actualisatie: Jaarlijks

toestandEmissiebronnen

doelstellingDoelstellingen

In navolging van het VN-Klimaatverdrag onderschreven de EU-lidstaten het Klimaatakkoord van Parijs (2015) waarin wordt afgesproken de mondiale broeikasgasuitstoot zodanig te beperken dat de gemiddelde temperatuurtoename op aarde beneden de 2 °C blijft ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Het akkoord ambieert zelfs om die stijging te beperken tot 1,5 °C. Daartoe streeft de EU naar een netto nul-uitstoot tegen 2050.

De broeikasgassen én de bijhorende emissiereductiedoelstellingen worden opgesplitst in twee delen:

  • ETS-emissies: emissies die onder het Europees emissiehandelssysteem (ETS) vallen. Het betreft het gros van de emissiebronnen uit de sectoren energie en industrie. Hiervoor gelden enkel doelstellingen op het geheel van de EU.
  • Niet-ETS-emissies: alle emissies die niet onder het ETS vallen. Het betreft vooral emissies afkomstig van transport, huishoudens, handel & diensten en landbouw.
    Enkel voor deze fractie werden de EU-wijde doelstellingen verder verdeeld over de lidstaten, en binnen België ook verder over de drie gewesten.

Tabel: Reductiedoelstellingen broeikasgasemissies

t.o.v.

2020

 2030

EU (totaal)

1990

- 20 %

- 40 %

        • EU: ETS

2005

- 21 %

- 43 %

        • EU: niet-ETS

2005

- 10 %

- 30 %

Vlaanderen niet-ETS

2005

- 15,7 %

- 35 %

 toestandToestand

In Vlaanderen:

  • daalde de uitstoot van broeikasgassen in 2019 in vergelijking met 2018: -1,313 Mton CO2-eq.
  • werden er in totaal 76,1 Mton CO2-eq uitgestoten in 2019, waarvan 65,5 Mton CO2 of 86 % van de totale uitstoot.
  • wordt ruim 40 % van de broeikasgasuitstoot gereguleerd door het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS).

evolutieEvolutie

De totale broeikasgasuitstoot is in de periode 1990-2019 met bijna 11,5 % gedaald. Ten opzichte van 2005 ligt de uitstoot in 2019 ondertussen 15,5 % lager (eerste figuur):

  • De uitstoot neemt geleidelijk af sinds 2005, met gemiddeld 1 Mton CO2-eq per jaar.
  • CO2 daalde met 16 % (-12,6 Mton), N2O met 38 % (-1,8 Mton CO2-eq) en CH4 met 9 % (-0,4 Mton CO2-eq) t.o.v. 2005.
  • De uitstoot van CO2 dook pas sinds 2011 onder het peil van 1990.
  • De F-gassen laten een belangrijke stijging optekenen na 2005 (+0,9 Mton CO2-eq; +45 %). Toch laten de meeste F-gassen een netto daling zien na 2005. De stijging is dan ook terug te brengen tot een belangrijke toename van de HFK-uitstoot, die vooral afkomstig is van de chemische industrie en van koelinstallaties voor commerciële en industriële toepassingen. Inmiddels is een shift naar koelmiddelen met een lagere GWP-waarde (opwarmend vermogen) wel ingezet onder impuls van EU-wetgeving, wat in 2019 voor het eerst resulteerde in afnemende HFK-emissies uitgedrukt in CO2-eq: na een stijging met 78 % tussen 2005 en 2018, een daling met 14 % van 2018 naar 2019.

Sinds 2005 wordt het overgrote deel van de broeikasgasuitstoot in de sectoren industrie en energie gereguleerd via een systeem van Europese emissiehandel (het EU ETS):

  • In de eerste handelsperiode van 2005-2007 viel gemiddeld 37 % van de broeikasgasemissies in Vlaanderen onder dit systeem.
  • In de tweede (2008-2012) en derde handelsperiode (2013-2020) nam dit aandeel verder toe, tot respectievelijk 40 % en 42 % door een uitbreiding van activiteiten en gassen onder het ETS.

Zoals de tweede figuur aantoont zijn de niet-ETS-emissies in Vlaanderen in de periode 2013-2019 slechts beperkt afgenomen (-3,6 %). Eerst lagen die emissies nog onder het pad van de niet-ETS-doelstelling[1], maar sinds 2016 liggen de niet-ETS emissies echter boven het vooropgestelde traject. Anderzijds valt te verwachten dat COVID-19 en de bijhorende maatregelen een belangrijk effect zullen hebben op de niet-ETS broeikasgasemissies van 2020, vooral dan in de transportsector.

Met de belangrijke daling van de CO2-emissies na 2005 lijkt de transitie naar een koolstofarmere economie ingezet. Toch tonen de recente resultaten aan dat deze trend nog zeer fragiel is: in de periode 2015-2019 blijken zowel de totale broeikasgasuitstoot als de emissies van CO2 afzonderlijk nog maar beperkt te dalen in Vlaanderen. Ook de weersafhankelijkheid blijft belangrijk: in koudere winters neemt de uitstoot van CO2 ten gevolge van gebouwenverwarming weer toe.

[1] De ESD-emissies opgenomen in de grafiek zijn de cijfers van de meest recente inventaris (2021). Deze kunnen afwijken van de cijfers gebruikt voor de officiële afrekeningen onder de ESD, die gebaseerd zijn op de eerst gerapporteerde cijfers. Bijvoorbeeld voor 2014 is de afrekening gebaseerd op de inventaris zoals ingediend in 2016, terwijl de cijfers opgenomen in deze figuur overeenstemmen met de inventaris zoals ingediend in 2021. De cijfers gebruikt voor de afrekeningen zijn te vinden via https://www.cnc-nkc.be/nl/reports, onder "gewestelijke ESD saldi".

IcoonGevolgen

De klimaatverandering die we wereldwijd sinds 1850 waarnemen is onmiskenbaar mede toe te schrijven aan menselijke activiteiten die de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer verhogen: voornamelijk het gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing. Die activiteiten gaan immers gepaard met een netto uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer.

aanpakHoe pakken we dit aan?

De maatregelen waarmee Vlaanderen de emissies van de niet-ETS fractie wil terugdringen tegen 2020, 2030 en 2050 worden respectievelijk beschreven in:

Het beleid ter reductie van de ETS-fractie wordt volledig op Europees niveau uitgestippeld.

InfoMeer informatie

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.