Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Water / Grondwater / Grondwaterstand

Grondwaterstand (2000-2020)

  • Het is om verschillende redenen belangrijk de evolutie van de grondwaterstanden op te volgen, o.a.:
    • de impact van grondwaterwinning op de afgesloten watervoerende lagen en dus de beschikbaarheid van grondwater;
    • de impact van weer en klimaat op de freatische grondwaterstand;
    • de relatie tussen de grondwaterstand enerzijds en vooral grondwaterafhankelijke ecosystemen en basisvoeding van oppervlaktewater anderzijds. 
  • In freatische grondwaterlagen zijn de effecten van de recente droogteperiodes duidelijk zichtbaar.
  • In de afgesloten grondwaterlagen worden dalingen vooral toegeschreven aan te hoge grondwaterwinningen. 
  • In de afgesloten grondwaterlagen zijn er echter ook heel wat stijgingen die wellicht toegeschreven kunnen worden aan de afbouw van grondwaterwinningen.
Laatst bijgewerkt: juli 2021
Actualisatie: Jaarlijks

evolutieEvolutie -  freatische grondwaterlagen

Freatische grondwaterlagen zijn niet afgesloten door een (quasi) ondoordringbare laag. De grondwaterstanden reageren er dus vrij snel op de weersomstandigheden. De freatische grondwaterstanden vertonen opvallend veel statistisch significante dalingen per meetplaats:

  • periode 2000-2020: 70%;
  • periode 2014-2020: 57%.

De effecten van de opeenvolgende droogteperiodes in de periode 2017-2020  zijn dus duidelijk zichtbaar. De aanvulling van het freatische grondwater is vooral afhankelijk van neerslag en verdamping. In Vlaanderen regent het jaarrond ongeveer evenveel, maar de verdamping vindt vooral plaats in de zomer. Daarom gebeurt de aanvulling van het grondwater vooral in de winter. De winterneerslag vertoont de recente decennia een stijging, maar dit wordt gecompenseerd door de algemene toename van de temperaturen en dus ook van de verdamping. De freatische grondwaterstanden laten dus ook toe om de effecten van klimaatverandering op te volgen.

De derde figuur geeft de absolute toestand van de freatische grondwaterstanden per dag en illustreert het klassieke, jaarlijkse patroon met:

  • lage grondwaterstanden in de zomer;
  • hoge grondwaterstanden in de winter.

De derde figuur illustreert echter ook de meerjarige trends met:

  • veel hoge grondwaterstanden in het begin van de jaren 2000;
  • veel lage grondwaterstanden sinds 2017.

Ook hier is er een duidelijk verband met de neerslag en de verdamping die samen bepalend zijn voor de voeding van het freatische grondwater.

evolutieEvolutie - afgesloten grondwaterlagen

Bij de meetfilters in de afgesloten grondwaterlagen zijn dalende trends vooral het gevolg van grondwaterwinningen die lokaal nog te groot zijn. 

In tegenstelling tot de freatische grondwaterlagen worden er bij de afgesloten grondwaterlagen op heel wat plaatsen stijgende trends vastgesteld. Die zijn waarschijnlijk het gevolg van lokale of regionale maatregelen om de afbouw van grondwaterwinningen te stimuleren.

toestandToestand

Bij de opmaak van de tweede generatie stroomgebiedbeheerplannen is de kwantitatieve toestand van de grondwaterlichamen uitgebreid geëvalueerd voor 2012:

  • de 26 freatische grondwaterlichamen zijn in een goede kwantitatieve toestand.
  • 8 van de 16 afgesloten grondwaterlichamen verkeren in een ontoereikende kwantitatieve toestand. 

aanpak Hoe pakken we dit aan?

De stroomgebiedbeheerplannen bepalen wat Vlaanderen zal doen om de toestand van het oppervlaktewater en het grondwater te verbeteren. Alle maatregelen en acties die genomen worden om de toestand van de watersystemen te verbeteren of de overstromingsrisico's beter te beheren, zijn samengebracht in het maatregelenprogramma. Voor het herstel van de grondwatervoorraden zijn vooral volgende maatregelengroepen belangrijk:

  • Groep 3 - Duurzaam watergebruik
  • Groep 5A - Kwantiteit grondwater

Voor de grondwaterlichamen die zich in een kwantitatief ontoereikende toestand bevinden, zijn herstelprogramma’s opgemaakt. In de actiegebieden grondwater zijn specifieke doelstellingen en afbouwmaatregelen vastgesteld om zo te komen tot een herstel van de goede toestand van het betreffende grondwaterlichaam. Daarnaast zijn ook waakgebieden grondwater aangeduid, waar de evolutie van de toestand nauw in het oog gehouden wordt. Indien nodig kunnen er ook specifieke maatregelen genomen worden om een achteruitgang te vermijden, bv. enkel gebruik van grondwater voor hoogwaardige toepassingen.

meer infoMeer informatie

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.