Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Nieuwsbrief / Juni 2021 / Aanpak emissiefraude kan grote milieuwinst opleveren

Aanpak emissiefraude kan grote milieuwinst opleveren

18-06-2021
Onze luchtkwaliteit kan enorm verbeteren als de emissiefraude in Vlaanderen verder wordt teruggedrongen. Dat blijkt uit een diepgaand onderzoek van de VMM in opdracht van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir. Vrachtwagens waarvan de katalysator niet werkt door fraude met AdBlue (een stof om de katalysator te laten werken) stoten tot 15 keer meer uit dan voertuigen die in orde zijn. Het terugdringen van AdBlue-fraude, fabrikantenfraude en roetfilterfraude kan de totale uitstoot van schadelijke stoffen van de betrokken vloot met respectievelijk 40%, 70% en zelfs 80% verminderen. Het onderzoek gebruikte een uniek en innovatief meetprogramma van ‘remote sensing’ waarbij langs verschillende plaatsen op de openbare weg in Vlaanderen de uitstoot van 200.000 voertuigen gemeten werd.

Het verkeer in Vlaanderen is de grootste bron van stikstofdioxide en de tweede grootste bron van primair fijn stof. Door de verontreiniging met stikstofdioxide sterven er jaarlijks maar liefst 1.500 tot 1.800 Vlamingen vroegtijdig. Ook fijn stof heeft een verwoestend effect op onze gezondheid.

In opdracht van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir voerde de VMM een diepgaand onderzoek uit over de aanpak van problematische praktijkemissies bij wegvoertuigen. Voor het eerst werden remote sensingmetingen succesvol uitgevoerd op snelwegen.

Wereldprimeur

De technologie om voertuigen die te veel uitstoten in het verkeer te detecteren, is met succes getest in een pilootproject en kan nu grootschaliger ingezet worden. Met het pilootproject heeft Vlaanderen een wereldprimeur beet. De techniek heet ‘remote sensing’ en werd voor het eerst op zo’n grote schaal toegepast. De metingen gebeuren via sensoren langs de weg die nauwkeurig de uitstoot van voorbijrijdende voortuigen bepalen. De techniek laat toe om gericht de emissies (uitstoot) van verschillende voertuigmodellen onderling te vergelijken. Op die manier kunnen verdachte modellen diepgaander worden onderzocht en de fabrikanten worden aangesproken.

Uit de resultaten blijkt dat fraude de uitstoot van voertuigen enorm kan verhogen. Enerzijds zijn fabrikanten verantwoordelijk voor de slechte prestaties van een ruime groep oudere dieselvoertuigen: dieselgate laat zich dus nog altijd voelen in Vlaanderen. Anderzijds zien we de gevolgen van emissiefraude door voertuigeigenaars. Het gaat bij dit laatste om een kleine groep van voertuigen die voor een groot deel van de luchtvervuiling zorgt.

Fraude laat zich voelen

Uit de metingen halen we twee grote groepen voertuigen die veel uitstoten:

  • Zoals verwacht zien we dat dieselvoertuigen die dateren van voor 2019 het niet goed doen. Door gesjoemel van fabrikanten stoten deze voertuigen op de baan veel meer stikstofoxiden uit dan beloofd. Dat toont zich in de metingen.
  • Daarnaast zien we een kleinere groep voertuigen met heel hoge emissies. Naarmate de meeste nieuwe voertuigmodellen gaandeweg properder worden, weegt de bijdrage van die kleine groep vuile voertuigen steeds zwaarder door. Het kan gaan om gebrekkig onderhoud, maar vaak is er ook fraude in het spel. Eén Euro VI -vrachtwagen die zijn katalysator uitschakelt om onderhoudskosten te besparen, stoot evenveel stikstofoxiden uit als 15 reglementaire vrachtwagens. Ook eigenaars van personenwagens durven frauderen met illegale aanpassingen zoals het verwijderen van hun roetfilter. Zo stoten ze meer dan honderd keer zo veel fijn stof uit.

Er schuilt veel milieuwinst in de aanpak van fraude

De aanpak van dit probleem kan veel milieuwinst opleveren. Daarbij zijn drie grote potentiële verbeterpunten geïdentificeerd:

  • Uit de metingen blijkt dat wanneer we roetfilterfraude aanpakken de uitstoot van fijn stof van dieselwagens en -bestelwagens die verkocht werden met roetfilter met ruim 80 % kan dalen.
  • Wanneer we AdBlue-fraude bij vrachtwagens een halt toeroepen, daalt de uitstoot van stikstofoxiden van de recente vrachtwagenvloot met ruim 40 %.
  • Maar ook het toezicht op fabrikanten moet aangescherpt worden. Als de fabrikanten ervoor hadden gezorgd dat hun dieselvoertuigen in reële rijomstandigheden de Europese emissienormen respecteerden, dan werden er in Vlaanderen maar liefst 70 % minder stikstofoxiden uitgestoten en hadden we de luchtkwaliteitsnormen overal in Vlaanderen gerespecteerd.

Vlaanderen wil fraude aan banden leggen

Naast een duidelijk zicht op de problematiek en de mogelijke milieuwinst, bracht het onderzoek ook in kaart hoe we het probleem van emissiefraude kunnen aanpakken. Het pilootproject met remote sensing was een groot succes. Dankzij de techniek kunnen we gericht inzetten op een kleine groep probleemvoertuigen.

Wanneer een fabrikant een voertuigmodel op de markt heeft gebracht dat in werkelijkheid niet de beloofde uitstootwaarden respecteert, dan zal remote sensing dat zien. Op basis van die inzichten kan Vlaanderen een robuust testprogramma opzetten en zo het toezicht op fabrikanten verscherpen. De VMM werkt actief mee aan een betere Euro 7-norm, zodat fraude vermeden wordt en de voertuigen die in de toekomst op de markt komen properder zijn en blijven.

Ook fraude door eigenaars wordt aan banden gelegd. De technische keuring wordt versterkt om fraudeurs te betrappen. Zo wordt vanaf 1 juli 2022 een verbeterde roettest ingevoerd die roetfilterfraude veel beter kan opsporen. De VMM werkt een nieuwe testprocedure uit om ook problemen met de uitstoot van stikstofoxiden aan te pakken.

Dankzij remote sensing en geavanceerde inspectiesoftware zullen fraudeurs in de toekomst door politie en wegeninspectie van de baan kunnen worden gehaald. De inspectie van vrachtwagens langs de baan wordt nu al versterkt. Tijdens het pilootproject steeg de efficiëntie van wegkantcontroles dankzij remote sensing van 9% vaststellingen naar 83%. De VMM zet mee haar schouders onder vervolgprojecten met remote sensing in Brussel en in de haven van Antwerpen.

Meer over remote sensing en de aanpak van emissiefraude

VMM-nieuwsbrief
Abonneer je hier op de VMM-nieuwsbrief voor milieuprofessionals.

Dit artikel maakt deel uit van de nieuwsbrief van juni 2021.

Bekijk alle artikels >>

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.