Vlaanderen.be www.vmm.be

Hoge waterstanden

21/05/2024 - Na de regen van de afgelopen dagen in het oosten van Vlaanderen staan verschillende waterlopen nog boven hun waakstand. De wachtbekkens worden zo veel mogelijk geledigd om capaciteit vrij te maken voor het opvangen van de verwachte neerslag. Aangezien de komende dagen opnieuw neerslag wordt voorspeld en de bodem verzadigd is, kan de hoogwaterperiode blijven aanhouden.

Lees meer…
Je bent hier: Home / Nieuwsbrief / April 2023 / PLAN-tool beoordeelt gebiedsgericht klimaatadaptatie

PLAN-tool beoordeelt gebiedsgericht klimaatadaptatie

20-04-2023
De VMM lanceerde eind 2022 nieuwe tools in het Klimaatportaal. Op dit kennisplatform kan je alle cijfers en kaarten over de klimaatverandering vandaag en in de toekomst raadplegen. Nieuw is de PLAN-tool waarmee je gebiedsgericht kan beoordelen welke maatregelen omtrent klimaatadaptatie mogelijk zijn.

Zo zie je welke locaties in een gemeente, wijk of afstroomzone geschikt zijn om te vergroenen. Of je ontdekt waar je extra bovengrondse buffering en infiltratie van regenwater kunt aanleggen. De kosten en baten van deze maatregelen kan je simuleren via 7 scenario’s. Op basis van deze inzichten kan je dan het meest geschikte ambitieniveau kiezen met de bijhorende adaptatiemaatregelen om het gekozen gebied tegen 2050 klimaatbestendig te maken. 

Vernieuwd klimaatportaal

Modellen als basis voor data en kennis in PLAN-tool

De gegevens die je uit de plantool kan halen, komen voort uit analyses die we maakten van verschillende scenario's voor Vlaanderen op basis van simulatiemodellen voor hittestress, droogtestress en wateroverlast.

Naast een simulatie van de huidige toestand en de 2050-toestand zonder bijkomende maatregelen van klimaatadaptatie, analyseerden we ook zeven scenario’s waarin wel adaptatiemaatregelen worden uitgevoerd. Dat geeft een minimaal tot maximaal scenario, met tussenliggende scenario’s naargelang de omvang van het aantal adaptatiemaatregelen toeneemt.

Elk scenario is gebaseerd op nieuwe kaarten die mogelijkheden van klimaatadaptatie weergeven (adaptatiepotentieelkaarten). Die kaarten tonen welke locaties beperkt, matig, goed of heel geschikt zijn voor maatregelen van klimaatadaptatie. Het gaat daarbij onder meer over bovengrondse of ondergrondse infiltratie en buffering van regenwater in respectievelijk bebouwd en onbebouwd gebied, ontharden, verminderen van drainage of extra stuwen in onbebouwd gebied, aanleggen van groendaken en voorzien van extra boomschaduw.

Op basis van deze kaarten simuleren we de verlaging van hittestress, droogte en wateroverlast door maatregelen van klimaatadaptatie voor heel Vlaanderen. We kruisen data met bestanden die de kwetsbare bevolking, hoofdgebouwen, kwetsbare ecotopen of landbouwpercelen tonen. Daardoor krijgen we inzicht in welke mate we de impact van klimaatverandering tegen 2050 deels, volledig of nog sterker kunnen opvangen. In een laatste stap berekenen we ook de meerkosten voor alle maatregelen, als aanzet voor kosten-batenverhoudingen of het inschatten van toekomstige financieringsbehoeften.

Hoe ga je aan de slag met de PLAN-tool?

In de plantool selecteer je eerst de locatie, meestal een gemeente. Je krijgt meteen zicht op de mogelijke toename van de effecten en de impact van klimaatverandering en in welke mate de zeven adaptatiescenario’s die impact terugdringen.

Je kan ook per wijk nagaan of de hittestress er boven de drempelwaarde beperkt blijft tot bv. 70% van de wijkoppervlakte. Voor gebouwen met wateroverlast en droogteduur kan je de risicovermindering ook raadplegen volgens de grenzen van de afstroomzones van waterlichamen die de gemeente doorkruisen. Zoek één of twee scenario’s die de toename van de klimaatinvloed tegen 2050 minstens volledig opvangen. Zo kom je in lijn met de uitgangspunten van het Vlaams Klimaatadaptatieplan en kan je de gekozen locatie klimaatbestendig maken.

Figuur 1: Adaptatie-scenario Trend (S2) in de regio rond Gent

Figuur 1: Adaptatie-scenario Trend (S2) in de regio rond Gent

Op het volgende scherm van de plantool vergelijk je voor je gebied de twee gekozen scenario’s onderling, of je ene scenario met een ander vrij te kiezen scenario. 

Die vergelijking geeft in meer detail zicht op de effectiviteit van de maatregelen uit de scenario’s. Je vergelijkt in detail hoe meerdere hittekaarten, overstromingskaarten en droogtekaarten wijzigen en hoe de pixelwaarden verschillen. Je ziet er ook de omvang van de maatregelen in de scenario’s van je gekozen locatie, bv. hoeveel hectare ontharding, extra boomschaduw en groendaken of hoeveel m³ buffering en infiltratie.

In een laatste scherm kan je ook de kosten, baten en co-benefits van beide scenario’s vergelijken. Dat geeft aan hoeveel (extra) financiering er in je gemeente nodig is om plannen en projecten klimaatbestendig te maken.

Figuur 2: Kosten-baten overzicht voor Ieper: scenario’s ‘Trend’ en ‘Trend versnellen’.Figuur 2: Kosten-baten overzicht voor Ieper: scenario’s ‘Trend’ en ‘Trend versnellen’.

Welke resultaten levert de PLAN-tool?

Voor hitte
Voor wateroverlast
Voor droogte

Wat zijn de belangrijkste algemene conclusies?  

  1. Klimaatadaptatie is maatwerk: er is niet één scenario optimaal voor alle klimaatthema’s, laat staan in alle gemeenten, wijken of afstroomzones. De verschillen qua ligging en typologie van een gebied en de verschillen qua toekomstige klimaatverandering leiden ertoe dat gedifferentieerde maatregelen omtrent klimaatadaptatie nodig zijn. Er is een duidelijke opschaling nodig naargelang de locatie en in verhouding met hoe ze actueel worden geïmplementeerd of gepland vanuit onder andere de lokale energie- en klimaatplannen. 
     
  2. Investeren in klimaatadaptatie levert een positieve kosten-batenverhouding op: de geraamde jaarlijkse meerkosten voor elk scenario (104 – 1.654 miljoen euro per jaar) blijven ruimschoots onder de geraamde jaarlijkse schadekost door klimaatverandering in Vlaanderen vanaf 2050 (2,5 – 7,5  miljard euro per jaar). 

  3. Er blijven rest-risico’s: zelfs in een leefomgeving die in 2050 klimaatbestendig is, is het niet mogelijk om bij hitte, droogtestress of wateroverlast die zich eens in de 20 jaar voordoen, te komen tot een nul-risico voor de bevolking, bebouwing, natuur en landbouw. Ook na 2050 zal er nog verdere actie nodig zijn.  

Ga meteen aan de slag met de PLAN-tool! »

 

Meer weten?

Ontdek in het webinar 'Klimaatadaptatietools in de praktijk' hoe je onze tools kan gebruiken bij het uitwerken van plannen en projecten.

VMM-nieuwsbrief
Abonneer je hier op de VMM-nieuwsbrief voor milieuprofessionals.

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en klimaat(adaptatie) zijn onze kerntaken.