Vlaanderen.be vmm.be
Je bent hier: Home / Water / Kwaliteit waterlopen / Bronnen van waterverontreiniging / Incidentele verontreinigingen

Incidentele verontreinigingen

Naast gekende bronnen van waterverontreiniging hebben ook incidentele verontreinigingen een belangrijke impact op de kwaliteit van het oppervlaktewater.

Sinds februari 2013 heeft de VMM wateronderzoekers met het voeren van onderzoek van milieu-incidenten als hoofdtaak. Door een snelle tussenkomst van VMM kunnen (lokale) toezichthouders (bv. lokale milieudiensten, waterloopbeheerders, milieu-inspectie…) een verontreiniging sneller aanpakken of preventief de schade inperken.

In 2015 verwerkte de milieu-incidentenwerking 599 meldingen. Daarvan leidden 329 meldingen tot een incidentendossier. Om een brongerichte aanpak in probleemdossiers te onderbouwen met objectieve meetgegevens werden in 2015 niet minder dan 216 extra terreinonderzoeken uitgevoerd.

Evolutie van het aantal behandelde milieu-incidentendossiers en uitgevoerde terreininterventies sinds 2011.

Aanpak milieu-incidenten

Vissterfte

Een incident op een waterloop springt extra in het oog als er ook een vissterfte mee gepaard gaat. De verbeterde kwaliteit van onze waterlopen zorgt ervoor dat ook de visstand zich langzaam aan het herstellen is. Hierdoor kunnen incidentele lozingen nu meer schade aanrichten dan vroeger.

Bij de aanpak van vissterfte is een snelle detectie cruciaal. Dat zorgt er immers voor dat snel kan gestart worden met gepaste inperkende maatregelen zoals strategische beluchting of doorstroming, wat verhindert dat de sterfte zich verder doorzet. Waterloopbeheerders werden voorbereid op een snelle detectie en interventie bij vissterfte. Daarom werden binnen de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid in 2013 afspraken gemaakt tussen de waterbeheerders, het Agentschap voor Natuur en Bos en de Vlaamse  Milieumaatschappij voor een gecoördineerde aanpak van vissterfte in openbare wateren.

Er werden afspraken gemaakt over de rol van elke betrokken partij (burgers, waterbeheerders, Agentschap voor Natuur en Bos, gemeenten, hulpdiensten ...) bij de melding van vissterfte, bij het onderzoeken van de oorzaak ervan en bij de te nemen maatregelen en de handhaving.

Het gemeentebestuur en de lokale hulpdiensten (brandweer, politie) zijn het eerste aanspreekpunt voor meldingen van vissterfte of vissen in nood. Zij staan het dichtste bij de burger en kunnen ook het snelste op het terrein de omvang van een melding controleren. Bij ernstige vissterfte of dreigende vissterfte neemt de gemeente contact op met de milieu-incidentenwerking van de VMM, die samen met de visserijbiologen van het ANB instaat voor verder onderzoek en advies.

Welke maatregelen genomen kunnen worden om vissen in nood te redden, hangt af van de oorzaak, de plaatselijke situatie en de mogelijkheden die ter beschikking staan.

Meer informatie over de gecoördineerde aanpak van vissterfte

Voorbeelden behandelde incidenten

Vaak komt afvalwater door een verkeerde opslag en/of afvoer toch in het oppervlaktewater terecht. Vooral in kleinere waterlopen, bronbeken en grachten, waar de impact uiteraard groter is dan op grote beken en rivieren, vinden we zo een deel van de verklaring waarom de waterkwaliteit niet altijd evenredig toeneemt met de inspanningen om die te verbeteren.

De drie voornaamste drukken komen van huishoudens, landbouw en industrie en verhouden zich evenredig in het aantal behandelde incidenten:

  • Huishoudens: er worden meer en meer gescheiden rioleringsstelsels aangelegd in Vlaanderen. Maar ook in gerioleerde straten zijn soms woningen nog niet of foutief aangesloten op de riolering. In dat geval komt het huishoudelijk afvalwater nog ongezuiverd terecht in de naburige waterlopen. Sinds midden 2011 is er daarom een keuring van de privéwaterafvoer in een aantal gevallen verplicht. Deze keuring zorgt voor een betere opsporing van foutieve of ontbrekende aansluitingen, die een grote impact kunnen hebben op het oppervlaktewater.
  • Perssappen stromen af van ingekuild voeder naar de beekLandbouwbedrijven: er zijn heel wat moeilijkheden bij opslag en afvoer van afvalwaterstromen op verharde terreinen. De perssappen van sleufsilo’s vormen één van de grootste bedreigingen. Die perssappen bevatten een hoog gehalte aan organisch materiaal dat bij lozing op een waterloop de zuurstofwaarden drastisch vermindert. Verstopte verzamelroosters en -sleuven leiden rechtstreeks tot afstroming van bijvoorbeeld mestsappen, perssappen, melkresten, olieresten en pesticiden. Een zorgvuldig beheer van het landbouwbedrijfsterrein om afstroming te vermijden, kan heel wat milieuproblemen voorkomen.
  • Industrie: ook hier geldt de noodzaak om incidentele lozingen of restfracties bij productie of overslag op het bedrijfsterrein weg te houden van de regenwaterafvoer. In industrie- of KMO-zones is de waterafvoer vaak in de volledige zone heraangelegd. Waterlopen zijn er overwelfd, gescheiden riolering is aangelegd en blus- en  buffervijvers werden voorzien. Verkeerde aansluitingen van afvalwater op regenwaterafvoer of het in gebruik blijven van oude lozingspijpen zorgen voor onvoorziene rechtstreekse verbindingen met de waterloop.

    Incidenten afkomstig van een bedrijfsterrein zijn daarom heel moeilijk te linken aan een veroorzaker en vaak is het veroorzakend bedrijf zich zelfs niet bewust van het feit dat een incidentele lozing rechtstreeks in het oppervlaktewater uitkomt. Een transparante waterafvoer op de bedrijfssite én het bedrijfsterrein biedt meer garanties voor detectie en vroege remediëring van incidentele lozingen.

Buitenbeentjes zijn de jaarlijkse openluchtfestivals. Om overlast te beperken en voldoende ruimte te voorzien, worden zij meestal georganiseerd in buitengebied, waar kleinere waterlopen de festivalsite soms doorkruisen of afperken. De laatste jaren werkt de VMM frequent samen met de organisatoren en de gemeente waar het evenement plaatsvindt om afspraken te maken over de tijdelijke inzameling, afvoer of zuivering van het afvalwater. De impact van een ‘tijdelijk feestende stad’ op een kleine waterloop of op een waterzuiveringsstation dat niet voorzien is op deze extra hoeveelheid afvalwater, kan aanzienlijk zijn als hier geen zorg voor is.

Ondersteunen milieuhandhavers

De intensere samenwerking en informatie-uitwisseling met de lokale toezichthouders, de Milieu-inspectie, de Vlaamse Landmaatschappij en het Agentschap voor Natuur en Bos stelt de handhavers in staat om op een meer onderbouwde manier toe te zien op het correct afvoeren van afvalwater. Op die manier worden ook exploitanten gestimuleerd om correct om te gaan met de milieuvereisten.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid