Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Lucht / VOS / Wat zijn VOS?

Wat zijn VOS?

Vluchtige organische stoffen (VOS) is een verzamelnaam voor een bepaalde groep van gasvormige stoffen. Deze groep bestaat voornamelijk uit stoffen die opgebouwd zijn uit de atomen koolstof (C) en waterstof (H).

Vluchtige organische stoffen komen op wereldschaal vooral voort uit biologische processen. Vandaar de naam organische stoffen.

Vandaag worden VOS ook kunstmatig aangemaakt bij industriële processen. Petroleum, aardgas en steenkool zijn dan de belangrijkste grondstoffen. In een industrieel gebied als Vlaanderen is vooral de mens verantwoordelijk voor de uitstoot ervan. Het merendeel van de uitstoot komt door verdamping, tankstations en het verkeer. De rest komt van oplosmiddelen, raffinaderijen, chemische productie, verbranding en afvalverwerking.

Er zijn drie groepen VOS die erg schadelijk kunnen zijn voor mens of milieu:

Alifatische en olefinische verbindingen

Alifatische en olefinische verbindingen zijn meestal onschadelijk, op een paar uitzonderingen na. Zo is methaan (CH4) een niet-giftige stof die het broeikaseffect verhoogt en ozonvorming bevordert. Methaan wordt op een natuurlijke manier gevormd bij onder andere de afbraak (rotting) van organisch materiaal en de vertering van voedsel bij runderen.

Een andere VOS van natuurlijke oorsprong is etheen, dat rijping en rotting van vruchten veroorzaakt. Het is een kleur- en reukloos gas dat gebruikt wordt bij de productie van polymeren.

Bepaalde onverzadigde koolwaterstoffen, zoals isopreen en terpenen, spelen een belangrijke rol bij smogvorming.

Gechloreerde koolwaterstoffen

Koolstof is een atoom dat gemakkelijk bindt met andere atomen, zoals zwavel, fluor, stikstof, zuurstof en chloor. Als een VOS bindt met chloor, spreekt men over gechloreerde VOS.

Gechloreerde koolwaterstoffen zijn heel giftig of brengen ernstige schade toe aan het milieu. Een paar voorbeelden:

  • een oplosmiddel zoals trichlooretheen wordt gebruikt door droogwasserijen;
  • vinylchloridemonomeer (VCM) is een kleur- en reukloos gas dat als grondstof dient voor de productie van ondermeer kunststoffen zoals PVC;
  • industriële afvalstoffen zoals 1,2-dichloorethaan zijn op zich niet altijd giftig, maar vormen bij de verwerking schadelijke bijproducten zoals dioxines.

Aromatische verbindingen

Aromatische verbindingen zijn uiterst ongezond. Vaak zijn het oplosmiddelen, onder andere gebruikt in verf. Het zijn onverzadigde cyclische verbindingen die vaak gebaseerd zijn op benzeen.

Benzeen is de eenvoudigste aromatische verbinding en is kankerverwekkend. Voornamelijk het verkeer stoot het meeste benzeen uit in de lucht. De Europese richtlijn 2008/50/EG voorziet grenswaarden voor de benzeenconcentraties.

Meer complexe aromatische verbindingen die uit meerdere ringen bestaan vormen de zogenaamde polyaromatische koolwaterstoffen.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid