Opvolging milieu-incident Jeker

Opvolgmetingen

In de periode van 14 tot en met 18 januari heeft de Vlaamse Milieumaatschappij de waterkwaliteit van de Jeker nauwkeurig opgevolgd. Sedert 14 januari werd hiervoor een verscherpt monitoringprogramma uitgevoerd. De resultaten ervan zijn voldoende om de impact van het milieu-incident op te waterkwaliteit te evalueren.

Vanaf februrari zal de VMM dan ook overschakelen op het maandelijks routinematig monitoringprogramma. Indien er zich echter nieuwe incidenten zouden voordoen met een impact op de waterkwaliteit van de Jeker, zal door de VMM opnieuw overgeschakeld worden op het verscherpt controleprogramma.

Metingen van 18/01/2010

Niettegenstaande er op de Jeker visueel nog kleine vlokjes worden waargenomen, is de zuurstofhuishouding hersteld. Op basis van de veldmetingen van 18 januari wordt vastgesteld dat zowel de zuurstofconcentratie, de zuurtegraad en het geleidend vermogen voldoen aan de basiskwaliteitsnormen.

In Lauw voldoen alle onderzochte parameters terug aan de basiskwaliteitsnormen. In Sluizen en Kanne is dat nog niet het geval, en zijn er overschrijdingen voor BZV, CZV, zwevende stoffen en orthofosfaat. In Kanne overschrijdt daarenboven ook Kjeldahlstikstof nog steeds de norm. De verontreinigingsgolf heeft Vlaanderen dus nog niet volledig verlaten, maar de toestand lijkt zich te stabiliseren.

Metingen van 15/01/2010

Op basis van de veldmetingen van 15 januari kan worden vastgesteld dat de zuurstofconcentratie ter hoogte van Lauw en Sluizen zich heeft hersteld en voldoet aan de basiskwaliteitsnorm van 5 mgO₂/L. De zuurstofconcentratie ter hoogte van Kanne is echter verder gedaald tot een waarde van ca. 4 mg/L.

Het geleidend vermogen stijgt gradueel van Lauw, over Sluizen tot in Kanne. Op deze laatste twee meetplaatsen wordt de basiskwaliteitsnorm van 1000 µSiemens/cm overschreden.

Bijkomende analyseresultaten van 14/01/2010

De gemeten gehaltes aan Chemisch Zuurstofverbruik (CZV = de hoeveelheid zuurstof die per liter verontreinigd water nodig is om de organische stoffen volledig af te breken) overschrijden de basiskwaliteitsnorm van 30 mgO₂/L op de drie bemonsterde meetplaatsen. Er werd een piekwaarde gemeten van 240 mgO₂/L op de meetplaats ter hoogte van Lauw (de maximale gemeten waarde in 2009 was 115 mgO₂/L). Te Sluizen daalt de CZV concentratie tot 130 mgO₂/L en verder ter hoogte van Kanne tot 47 mgO₂/L.

Ook het Biochemisch Zuurstofverbruik (BZV = de hoeveelheid zuurstof per liter verontreinigd water die micro-organismen nodig hebben om de afbreekbare organische stoffen af te breken) ligt hoog en boven de norm van 6 mgO₂/L: 58 mgO₂/L in Lauw, 40 mgO2/L in Sluizen en 7 mgO₂/L in Kanne.

De hoge CZV- en BZV-waarden gemeten te Lauw zijn wellicht toe te schrijven aan de hoge hoeveelheid organisch materiaal (witte vlokken) die nog zichtbaar op het wateroppervlak aanwezig was tijdens de monsterneming. De lagere CZV waarden in de 2 meetplaatsen stroomafwaarts zijn het gevolg van de geleidelijke afbraak van het organisch materiaal, en van de verdunning vanuit zijbeken en door het gezuiverde effluent van de RWZI van Tongeren.

Het gehalte aan zwevende stoffen lag hoog te Sluizen (320 mg/L).

Het gemeten gehalte aan Kjeldahl-stikstof (som van de ammoniakale stikstof en organische stikstof zoals eiwitten) overschrijdt de basiskwaliteitsnorm van 6 mgN/L ter hoogte van de meetplaats te Lauw (13,9 mgN/L) en te Sluizen (17,1 mgN/L).

De resultaten van de overige parameters voldoen aan de basiskwaliteitsnorm (met uitzondering van chloriden te Kanne, waar de norm van <200 mg/L net wordt overschreden).

Eerste metingen en vaststellingen bij het milieu-incident

Donderdag 14 januari heeft de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) oppervlaktewaterstalen genomen in de Jeker op drie meetplaatsen in Tongeren (Lauw en Sluizen) en Riemst (Kanne). De Jeker stroomt immers Vlaanderen vanuit Wallonië binnen te Lauw om vervolgens in Sluizen weer de gewestgrens over te steken naar de Waalse gemeente Bitsingen. In Kanne (Riemst) is de Jeker weer even op Vlaams grondgebied om dan verder te stromen naar Maastricht waar de kleine rivier in de Maas uitmondt.
Visueel is waargenomen dat er vlokken dreven op de waterloop.

Uit de resultaten van de veldanalysen blijkt dat:

• Het zuurstofgehalte op de drie meetplaatsen niet voldoet aan de basiskwaliteitsnorm van 5 mg/L.
• Het geleidingsvermogen de basiskwaliteitsnorm overschrijdt op de drie meetplaatsen en beduidend hoger ligt dan de gemiddelde waarde van 2009. Dit kan mee verklaard worden door het veelvuldig gebruik van strooizout de voorbije weken.
• De zuurtegraad op de drie meetplaatsen voldoet aan de basiskwaliteitsnorm.

De verontreiniging is wellicht afkomstig uit Wallonië. De VMM verwittigde de Waalse Milieu-inspectie. Het Waalse Gewest stelde vervolgens de waarschuwings- en alarmeringsprocedure van de Internationale Maascommissie in werking. De Waalse milieupolitie stelde ook in Otrange (net stroomopwaarts Lauw) de aanwezigheid van vlokken vast in de Jeker, en heeft hiervan stalen genomen voor onderzoek in het labo.