Verzuring
Verzuring is het geheel van de effecten van luchtverontreinigende stoffen die zich via de atmosfeer verspreiden en waaruit zuren (zwavelzuur en salpeterzuur) kunnen ontstaan. Deze verzuring verstoort niet alleen het ecosysteem, ze tast ook de grond aan en is schadelijk voor uw gezondheid.
De belangrijkste verzurende stoffen zijn:
- zwaveldioxide (SO2);
- stikstofoxiden (NOx);
- ammoniak (NH3).
SO2 en NOx ontstaan door verbranding van fossiele brandstoffen.
NH3 komt vooral in de lucht terecht door intensieve veeteelt en de verdeling van dierlijke meststoffen over de akkers, zonder ze te injecteren in de grond. Een groot deel van de ammoniak (90%) stijgt dan als gas op en slaat neer. Ook het toenemende gebruik van katalysatoren in het wegverkeer verhoogt de ammoniakuitstoot. Het aandeel van de industrie is in Vlaanderen te verwaarlozen (2% in 2010).
Verzurende neerslag kan via 'natte' of 'droge depositie' gebeuren. Nat in de vorm van regen, sneeuw of hagel. Droog als gas of aërosoldeeltjes. Ook mist, dauw en laaghangende wolken vervoeren deze stoffen. Dat noemen we 'occulte depositie'. Als je die niet meerekent, bereiken de verzurende stoffen het aardoppervlak vooral als droge depositie (tweederde).
Droge depositie
Droge depositie is het afzetten van een polluent op een oppervlak. Dit kan gebeuren door:
- absorptie van gassen op vochtige oppervlakten;
- absorptie door de huidmondjes van de plantenbladeren;
- bezinking van aërosolen door de zwaartekracht.
Daarnaast is het ook mogelijk dat de wind aërosolen tegen een oppervlak blaast.
Natte depositie
Natte depositie is het resultaat van uitregenen of uitwassen.
Bij uitregenen treden de polluenten zelf op als condensatiekernen. Ze trekken water aan en helpen zo wolken vormen. Dat is niet zo bij uitwassen. Daar nemen de neerslagdruppels de polluenten op lage hoogte op, wanneer ze naar beneden vallen.
Samengevat: uitregenen speelt zich af in de wolken, uitwassen eronder.
Van ammoniak naar nitraat
Op zich is ammoniak weinig toxisch en zelfs niet zuur. Als alkalische stof neutraliseert het de atmosfeer zelfs een beetje. Door nitrificatie zal echter een verzurend effect optreden.
Nitrificatie is de biologische oxidatie van ammonium tot nitriet, gevolgd door de oxidatie van dit nitriet tot nitraat.
NH3 + 1½ O2 → NO2- + H+ + H2O
NO2- + ½ O2 → NO3-
Nitraatbacteriën maken daar op hun beurt salpeterzuur (HNO3) van.
Nefast voor mens en milieu
Verzuring verstoort het ecosysteem: bossen sterven af, heide 'vergrast' en de vitaliteit van planten gaat achteruit. Ook meren verzuren, visbestanden worden aangetast door een verminderde voortplanting en het grondwater geraakt door uitspoeling verontreinigd met nitraat en zware metalen. Veel van deze veranderingen in de bodem zijn onomkeerbaar. Bovendien beschadigt de verzuring ook gebouwen en monumenten in kalksteen door een versnelde verwering. Tenslotte kunnen de verzurende stoffen in grotere hoeveelheden voor gezondheidsproblemen zorgen. Ammoniak in hoge concentraties kan onder andere benauwdheid, irritatie van ogen en hoofdpijn veroorzaken. Stikstofoxiden gaan na inademing allerlei reacties aan met longweefsel. Dit treedt vooral op in windstille periodes met vorming van smog.
