Koolstofmonoxide
Koolstofmonoxide (CO) is een heel giftig gas. Het is kleur-, smaak- en reukloos, wat het uiterst gevaarlijk maakt. Want onze zintuigen kunnen het niet waarnemen. Het CO waarvoor de mens verantwoordelijk is, ontstaat door onvolledige verbranding, dus wanneer er bij het verbrandingsproces onvoldoende zuurstof aanwezig is. Deze CO-uitstoot kan een onmiddellijke vergiftiging veroorzaken. Bij hoge concentraties kan dit zelfs de dood tot gevolg hebben. In de omgevingslucht worden dergelijke concentraties gelukkig nooit bereikt.
CO verdringt zuurstof in het bloed
Het gevaar van koolstof schuilt in zijn sterke binding met hemoglobine. Dat is het molecule dat in ons bloed zuurstof naar de weefsels transporteert. Koolstofmonoxide bindt er zich tot 250 maal sterker aan dan zuurstof. Die laatste wordt zo, letterlijk, van zijn transportmiddel geduwd. Symptomen van een CO-vergiftiging duiken dan ook eerst op in de organen die veel zuurstof verbruiken, zoals de hersenen en het hart. Een bijkomend probleem is dat artsen het CO maar uiterst moeizaam kunnen ‘uitspoelen', zodra het zich aan hemoglobine gebonden heeft.
Van hoofdpijn tot de dood
De effecten van een CO-vergiftiging variëren naargelang de duur van de blootstelling en de grootte van de concentratie:
| CO concentratie | Blootstellingsduur | Symptomen |
|---|---|---|
| 230 mg/m³ (200 ppm) | 2 - 3 uren | Lichte hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, misselijkheid |
| 470 mg/m³ (400 ppm) | 1 - 2 uren | Ernstige hoofdpijn en versterking van de andere symptomen. Levensbedreigend na 3 uur |
| 930 mg/m³ (800 ppm) | 45 minuten | Duizeligheid, misselijkheid, stuiptrekkingen. Buiten bewustzijn binnen de 2 uur. Dood binnen 2 - 3 uur |
| 1860 mg/m³ (1600 ppm) | 20 minuten | Hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, stuiptrekkingen. Dood binnen 1 uur |
| 3730 mg/m³ (3200 ppm) | 5 - 10 minuten | Hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, stuiptrekkingen. Dood binnen 1 uur |
| 7450 mg/m³ (6400 ppm) | 1 - 2 minuten | Hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid. Dood binnen de 25 - 30 minuten |
| 14910 mg/m³ (12800 ppm) | 1 - 3 minuten | Dood |
In de Belgische buitenlucht werden nog nooit concentraties van meer dan 10 mg/m³ gemeten (gemiddelde over acht uur) - zelfs niet op verkeersdrukke plaatsen. Dodelijke CO-concentraties kunnen wel binnenshuis voorkomen, in minder goed verluchte ruimten, Meestal door technisch slecht afgestelde verbrandingstoestellen met waakvlam (de zogenaamde boilers).
