Vlaanderen.be www.vmm.be
Je bent hier: Home / Lucht / Fijn stof / Fijn stof en je gezondheid

Fijn stof en je gezondheid

Fijn stof is zowel op korte als op lange termijn schadelijk voor onze gezondheid.

Via modellering schat de VMM hoeveel Vlamingen wonen in een gebied dat voldoet aan de doelstellingen van de Europese Unie of de Wereldgezondheidsorganisatie. Uit de tabel volgt dat in 2017 iedereen woonde in een gebied dat voldeed aan de Europese doelstellingen. Maar de advieswaarden van de WGO zijn nog ver buiten bereik.

Fijn stofGemiddelde% bevolking die doelstelling NIET haalt
EU WGO
PM10 jaar <0,01% 20%
dag <0,01% 96%
PM2,5 jaar 0% 95%
dag niet van toepassing 100%
PM10-blootstelling jaargemiddelde concentratie

Grafiek

PM10-blootstelling aan dagen met hoge fijnstofconcentratie

Grafiek blootstelling aan fijn stof PM10

PM2,5-blootstelling aan jaargemiddelde concentratie

Grafiek blootstelling aan PM2,5 fijn stof

PM2,5-blootstelling aan dagen met hoge fijnstofconcentratie

Grafiek

Via modellen schatten we de blootstelling van de bevolking aan fijn stof.

PM10

In 2017 woonde een vijfde van de bevolking in een gebied dat de WGO-jaaradvieswaarde voor PM10 overschrijdt. In 1997 ging dit om de volledige Vlaamse bevolking. We zien een duidelijke dalende trend die zich nog steeds verder zet. Ook het aantal dagen met hoge PM10-concentraties daalt. Vanaf 2014 wordt niemand meer dan 35 dagen blootgesteld aan dagconcentraties hoger dan 50 µg/m³. De WGO-advieswaarde is echter nog ver buiten bereik.

PM2,5

PM2,5 is relevanter naar gezondheid toe. Het model schat in dat de laatste vier jaar slechts een klein percentage van de bevolking woont in een gebied dat voldoet aan de WGO-jaaradvieswaarde.  De WGO formuleerde ook een advieswaarde voor dagwaarden. Tot nog toe woonde niemand in een regio die deze advieswaarde haalt. Sinds 2014 zien we een lichte verbetering van het aantal dagen met hoge PM2,5-waarden. Toch zijn we nog steeds ver verwijderd van het maximum van 3 dagen die de WGO adviseert.

Wat is het effect van fijn stof op je gezondheid?

Bij hogere fijnstofconcentraties stijgt het aantal luchtwegklachten en zijn er meer spoedopnames. Luchtwegeninfecties en astma worden erger, mensen hoesten meer en het gebruik van bepaalde geneesmiddelen neemt toe. Bij langdurige blootstelling aan fijn stof vermindert de longfunctie en stijgt de kans op chronische luchtwegenaandoeningen. Bovendien zijn deeltjes afkomstig van verbrandingsprocessen schadelijk omdat ze kankerverwekkende stoffen, zoals polyaromatische koolwaterstoffen, bevatten. Fijn stof kan bloedvaten doen dichtslibben en hartaanvallen veroorzaken. Volgens het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek is fijn stof kankerverwekkend voor de mens.

Door deze effecten zorgt fijn stof voor een daling van de levensverwachting. Volgens de meest recente studie van Milieurapport Vlaanderen verliest elke inwoner in Vlaanderen gemiddeld ongeveer één gezond levensjaar door fijn stof.

Deeltjes groter dan 10 micrometer worden door de neus vastgehouden en uitgescheiden via het slijmvlies. Kleinere zwevende deeltjes komen bij inademing in de longen terecht. In de longen treedt schade op, maar hoe dat juist gebeurt is nog onzeker. Wetenschappers denken dat de kleine deeltjes ontstekingsreacties veroorzaken en de zuurstofopname bemoeilijken. Die ontstekingsreacties zijn ook schadelijk voor het hart.

Het is bovendien niet zo duidelijk welk effect de chemische en fysische samenstelling heeft op onze gezondheid. Het lijkt er wel op dat de kleinste deeltjes nog schadelijker zijn omdat ze dieper in de longen doordringen. Sommige mensen zijn ook gevoeliger voor fijn stof dan anderen. De meest kwetsbare groepen zijn ouderen en personen met hart-, vaat- of longaandoeningen.

Studies geven aan dat er geen veilige ondergrens is bij blootstelling aan fijn stof. De huidige EU-grenswaarden zijn dan ook een compromis tussen gezondheids- en socio-economische belangen. Hoe klein de blootstelling ook is, er is een meetbaar schadelijk effect op de gezondheid. Minder stof produceren blijft dus altijd gunstig voor onze gezondheid.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid